Të nderuar të pranishëm, ekselenca të nderuara,
Të dashur miq, vëllezër dhe motra,
Në këtë ditë, njeriu ndien nevojën t’i zgjedhë me kujdes fjalët, sepse flet për njerëz që fjalët e tyre i kanë dëshmuar me vepra konkrete, e më së shpeshti edhe me vetë jetën e tyre. Për njerëz që kanë pranuar të humbasin gjithçka që kishin, të bindur se fëmijët e tyre meritojnë të fitojnë diçka më të madhe, më të lartë dhe më të mirë — një atdhe të lirë.
Prandaj, më 23 tetor, krahas krenarisë, duhet të ndiejmë edhe përgjegjësi. Të ndalemi para kujtimit të tyre, të përulemi dhe ta pyesim veten sinqerisht: çfarë po bëjmë ne me lirinë për të cilën ata luftuan, për të cilën jetuan dhe për të cilën dhanë jetën? Çfarë shteti po u lëmë atyre që vijnë pas nesh?
Më shumë se një shekull më parë, në Selanik, filloi lëvizja e organizuar revolucionare, e cila do ta shënojë thellësisht historinë maqedonase. Formimi i VMRO-së shënoi pa mëdyshje një epokë të papërsëritshme dhe një golgotë, të cilat janë shprehje autentike e mendimit dhe veprimit liridashës maqedonas. Themeluesit e saj nuk kishin një shtet pas vetes, nuk kishin institucione që do t’i mbronin, as siguri se do ta përjetonin përmbushjen e qëllimit të tyre. Por kishin besim, kishin guxim, kishin një qëllim. Kishin bindjen se populli ynë meriton lirinë dhe vendosmërinë për të marrë përgjegjësi personale për këtë liri.
Dhe kur dikush nga jashtë, e jo rrallë edhe dikush nga radhët e veta, do të dëshirojë të luajë me rolin dhe madhështinë e veprës sonë revolucionare ose ta nënvlerësojë atë, të na paraqesë si të tillë apo të atillë, si të vegjël dhe të parëndësishëm, le të mos harrojë se ende jetojnë në neve sfida e Uzunovit, përkushtimi i Gruevit, urtësia e Tatarçevit, guximi i Pitusë, madhështia e Goce Dellçevit. Këta janë njerëzit e popullit tonë, para veprës së të cilëve dhe idealeve të shenjta të të cilëve përulemi.
Nga vendosmëria e tyre u rritën breza që e bartën idenë maqedonase përmes përndjekjeve, burgjeve, kryengritjeve dhe luftërave. Atdheu u krijua përmes vajtimeve dhe britmave, përmes sakrificës së vazhdueshme, e jo përmes duartrokitjeve dhe lirive të dhuruara. Në atë luftë të gjatë kishte edhe dhimbje, edhe zhgënjime, edhe përçarje të thella. Por mbijetoi vullneti që një ditë të kishim shtëpinë tonë, shtetin tonë dhe të drejtën për të vendosur vetë për të ardhmen tonë.
Sot e kemi atë shtet. Dhe pikërisht për këtë arsye, përgjegjësia jonë është kaq e madhe. Të jemi tanët në tonën është nevoja jonë më e rëndësishme, e rëndësishme për mbijetesën tonë. Të jesh i joti në tënden do të thotë të qëndrosh me kokën lart në tokën që i kujton paraardhësit e tu dhe të ndërtosh një të ardhme që do t’i mbrojë fëmijët e tu.
Ky është amaneti i çdo gjenerate të lirë: këtu përkasim, këtu vendosim dhe këtu do të kemi sukses.
Tanët në tonën. Me rrënjë në të kaluarën dhe me besim në të ardhmen.
Të dashur miq,
Është shumë e rëndësishme se si e ndërtojmë shtetin dhe në çfarë drejtimi lëviz ai. Dhe është shumë e rëndësishme të jemi plotësisht të vetëdijshëm për pasojat që kemi nga e kaluara dhe për malet që duam të lëvizim. Dhe më besoni, që kur u zgjodha Kryetar i Qeverisë, të gjithë flasin për dëshirat, për atë se ku mund të jemi, por shumë pak flasin për malet që mbartim dhe problemet që trashëguam. Dhe këto probleme nuk u shfaqën brenda natës, por janë trashëguar dhe për fat të keq, shumë pak janë zgjidhur në të kaluarën. Sepse ka munguar sinqeriteti dhe qasja e ndershme. Ndërsa shumë shpesh, elitat politike, veçanërisht ato të mëparshmet, harronin dhe i vinin në peshore çështjet që jo vetëm që nuk shiten, por janë pjesë e kodit tonë dhe e asaj që jemi.
Në këtë ditë, e ndiejmë veçanërisht qartë vlerën e emrit, gjuhës, kulturës dhe kujtesës historike maqedonase. Në to janë përmbledhur jetët e paraardhësve tanë, fjalët e nënave dhe baballarëve tanë, gjithçka përmes së cilës njihemi dhe që duam t’ua përcjellim fëmijëve tanë.
Si Kryetar i Qeverisë, kam për detyrë ta përfaqësoj këtë dinjitet me qetësi, qartësi dhe qëndrueshmëri. Të bisedojmë me të gjithë me respekt dhe të kërkojmë respekt për veten. Të ndërtojmë miqësi dhe bashkëpunim, të sigurt në atë se kush jemi.
Besoj në të ardhmen evropiane dhe në vlerat e Evropës, ku popujt e ndryshëm respektojnë njëri-tjetrin. Vendin tonë atje duhet ta ndërtojmë përmes reformave, dijes, institucioneve të forta dhe ruajtjes së dinjitetit kombëtar. Qytetarët tanë meritojnë një perspektivë në të cilën mund të besojnë dhe një rrugë në të cilën do të ecin me kokën lart.
E njëjta pjekuri na nevojitet edhe në vendin tonë.
Njëkohësisht, ndaj shqetësimin e çdo personi që e shoh këtu para meje dhe çdo ditë nëpër vendet që vizitoj. Por edhe lodhjen e të gjitha brezave nga pritja tepër e gjatë në dhomën e pritjes së BE-së. Po e përshkojmë jo vetëm rrugën më të vështirë, por edhe më të gjatë drejt BE-së, të rënduar me shumë lëshime, shtyrje dhe goditje të padrejta. Të mëdhenjtë bëjnë atë që duan, ndërsa të vegjlit atë që duhet. Dhe kjo nuk është një frazë e marrë nga tekstet shkollore, por një pasqyrë e politikës reale sot. Por, edhe pse shumëkush tashmë është skeptik dhe i lodhur nga kushtet, kriteret dhe mosmarrëveshjet dypalëshe, do të duhet të jemi të mençur. Për popujt e vegjël, e ardhmja qëndron te mençuria dhe uniteti. Unë nuk e shoh politikën si një garë force, por më tepër si një lojë shahu. Edhe të mëdhenjtë mposhten me mençuri. Me mençuri mund të ketë të ardhme, kur përcaktimi natyror, pozicionimi dhe gjeopolitika nuk ofrojnë forcë.
Prandaj, shpesh na thonë: „Braktisini negociatat!“ Është e lehtë të thuhet, por kështu e hedhim poshtë të vetmen mundësi për të hyrë në klubin dhe për të biseduar në kushte të barabarta, në të njëjtën tryezë. Dhe pse është e rëndësishme të hyjmë në klubin evropian dhe të bisedojmë në kushte të barabarta në atë tryezë? Sepse, nga shembujt e fqinjëve që tashmë janë anëtarësuar në Union, që janë atje prej vitesh para nesh dhe na krijojnë pengesa, e shohim sa e rëndësishme është të jemi atje. Fqinji ynë lindor, deri në anëtarësimin e tij, nuk kishte asnjë vërejtje për marrëdhëniet e fqinjësisë së mirë. Deri atëherë, nuk ishte e interesuar për bullgarët, për të cilët ajo pretendon se është shumë e rëndësishme të jenë pjesë e Kushtetutës sonë, askush nuk dinte për asnjë rast të vetëm të një bullgari të vetëdeklaruar, të cilit i ishin mohuar të drejtat në këtë shtet, ndonëse sot vajtojnë për disa raste dhe as ndonjëri prej tyre nuk thoshte se Goce, Jane, Karev dhe Gjorçe janë njerëzit që, sipas tyre sot, janë bullgarë. Dhe kështu vazhdoi deri në anëtarësimin në Bashkimin Evropian, kur hynë në hapësirën ku ne nuk jemi dhe prej nga tani i përdorin të gjithë mekanizmat për të na bllokuar.
Ja, prandaj është e rëndësishme të jemi edhe ne atje dhe lufta jonë për këtë qëllim duhet të jetë e mbushur me mençuri, dije dhe unitet. Dhe këtë nuk e them për t’i vënë në pah lojërat e padrejta, por për shkak të nevojës për të qenë të durueshëm dhe për të luajtur e vepruar në plan afatgjatë. Prandaj, kur shumëkush thotë: „Po luani dobët“, duhet ta dinë se veprojmë me durim dhe mençuri. Detyra ime si kryeministër nuk është të merrem me eshtra që i përkasin së kaluarës, por të siguroj një të ardhme që u përket fëmijëve tanë. Të mësojmë nga gabimet e së kaluarës. Dhe pikërisht për këtë u ulëm në tryezën e dialogut, nga e cila ata për një kohë të gjatë iknin dhe thoshin se kjo ishte e pamundur.
Nuk do të bie në kurthet e shërbimeve të ndryshme dhe të provokimeve të paraqitura përmes lojërave dinake. Hapave të paarsyeshëm u përgjigjem me arsye, provokimeve me parime, presioneve me qëndrueshmëri dhe besim në atë që jemi dhe në atë që përfaqësojmë. Nuk duhet të reagojmë gjithmonë menjëherë dhe unë nuk vrapoj në një garë 100-metërshe, por në një maratonë dhe në atë maratonë do të fitojmë, si shumë herë deri më tani. Nuk jam penduar kurrë që ndjek një politikë promaqedonase dhe nuk ekziston çmim në këtë botë që mund të më lëkundë dhe të më largojë nga ajo trajektore në të cilën ecim së bashku me ju dhe në të cilën do të vazhdojmë të ecim, sepse ajo është trajektorja e duhur.
Ndërsa atyre që janë rrobaqepës të historisë, të cilët mendojnë se me veto mund të na e riformësojnë historinë, u them: kujtesa jonë nuk varet nga miratimi i tyre. Asnjë presion nuk mund ta fshijë Goce Dellçevin nga zemra e popullit maqedonas.
Sepse Goce është i thurur në luftën tonë, në lirinë tonë, në ekzistencën tonë.
Dhe, të dashur miq, duke i ditur të gjitha këto, dua ta përshkruaj këtë gjendje këtu në një kontekst më të gjerë. Ballkani nuk është më e vetmja fuçi baruti. Përkundrazi, Evropa po bëhet një vullkan i trazuar. Gjithnjë e më pak dëgjohet arsyeja, ndërsa çdo ditë i shohim protestat dhe dhunën e formave të ndryshme të pranishme në Evropë dhe te fqinjët tanë. Ndërsa në Ballkan, shërbimet nuk pushojnë kurrë së vepruari. Dhe nuk do të çuditem nëse ka edhe të tillë që do të përpiqen të na përfshijnë në problemet e tyre ose të transferojnë një pjesë të atmosferës së tyre në përditshmërinë tonë. Sa u përket aktorëve vendas për një lojë të tillë, kjo është shumë e lehtë. Ka disa nga opozita që, për para dhe premtime të rreme për një kolltuk pushteti, dinë të bëjnë mrekulli.
Prandaj, është shumë e rëndësishme që populli të jetë shumë i vetëdijshëm, të mos bjerë pre e provokimeve të ndryshme dhe të mos imponohen çështje artificiale apo tema etnike të hiperbolizuara. Në këtë mënyrë, përfituesit nga kriza të tilla nuk do të jenë mes popullit, por ata që prej dekadash jetojnë në kurriz të popullit. Prandaj, nuk do të lejoj asnjë lojë të pandershme dhe asnjë aventurë. Dhe nëse dikush mendon se mund të luajë me shtetin, le të mos e nënvlerësojë popullin.
Do të ketë vështirësi dhe do të ketë vendime për të cilat do të zhvillohen debate serioze. Detyrimi ynë është të shpjegojmë, të dëgjojmë, të pranojmë kur diçka duhet përmirësuar dhe ta përmirësojmë atë. Shteti drejtohet me sy të hapur ndaj realitetit dhe me ndjeshmëri për jetën e njerëzve.
Të dashur miq,
Sot dua të flas sinqerisht, si një njeri të cilit i është besuar nderi për të drejtuar Qeverinë dhe që e di se pas çdo vendimi qëndrojnë jetë njerëzish, plane familjare dhe shpresa.
E di se ka qytetarë që janë lodhur nga premtimet. E di se ka njerëz që punojnë me ndershmëri, por në fund të muajit sërish bëjnë llogaritë se çfarë mund të paguajnë dhe çfarë duhet të shtyjnë për më vonë.
E di se ka prindër që gëzohen për suksesin e fëmijëve të tyre, por në vete kanë frikë se ky sukses do t’i çojë larg shtëpisë.
Para këtyre njerëzve, çdo bartës i një funksioni publik duhet të tregojë përulësi dhe respekt. Vështirësitë e tyre meritojnë përgjigje, koha e tyre meriton respekt, ndërsa besimi i tyre duhet të justifikohet çdo ditë.
Dhe kur nga opozita thonë: „Çfarë keni bërë për njëzet e shtatë, tetë muaj që kur jeni në Qeveri?“ Gjatë kësaj periudhe, përballë problemeve të mëdha dhe maleve që na lanë trashëgim, në kushtet e krizës energjetike më të madhe epike që njerëzimi mban mend, jo vetëm në këtë shekull, por edhe më gjerë, po ndërtojmë njëherësh gjashtë segmente të reja autostradash, dy gazsjellës dhe një linjë transmetimi të energjisë elektrike me tension të lartë. Përuruam një konvikt studentor të rinovuar sipas standardeve evropiane, së shpejti do të përurojmë edhe një tjetër, ndërsa tetë konvikte të reja shkollore dhe studentore do të rinovohen në vijim. Më shumë se 90 milionë euro janë investuar në infrastrukturën arsimore. Më shumë se gjysmë miliardi euro fonde janë ndarë nga buxheti qendror për komunat, për më shumë se 1.200 projekte që sot përmirësojnë jetën e qytetarëve tanë në komuna dhe në mjediset ku jetojnë. Dhe po e ndreqim atë që ju e shitët kaq lehtë gjithandej nëpër botë, ku polemizonit të mahnitur dhe të dashuruar pas qilimave të trashë të kuq persianë dhe kolltukëve prej lëkure. Po e ndreqim atë që ju e shitët, e ajo është Maqedonia jonë e përbashkët.
Inflacioni më i ulët në Evropë dhe në rajon. Kur dje, në Mal të Zi, u fola bashkëbiseduesve të mi për arritjet ekonomike, disa prej tyre na afroheshin vetë dhe na thoshin jeni të shkëlqyer, atëherë, për herë të parë, pas tashmë dy vitesh e disa muajsh që jam Kryetar i Qeverisë, u ndjeva krenar. Ju falënderoj të gjithëve juve dhe të gjithë bashkëpunëtorët e mi në Qeveri, të cilët së bashku kontribuuam për ta arritur këtë.
Sado të ulëta të jenë sulmet e tyre, ne do tu përgjigjemi me punë dhe energji. Përgjigjja qëndron edhe te bashkimi i popullit dhe te qëllimet e qarta. Realizimi i këtyre qëllimeve, të paktën për popullin, nuk ka qenë kurrë i lehtë dhe i shtruar me trëndafila. Përkundrazi, ka qenë i vështirë dhe i mundimshëm. A ka sfida dhe gabime në rrugën drejt këtyre qëllimeve? Po, ka. Por këto gabime në asnjë mënyrë nuk duhet të jenë gjeostrategjike dhe katastrofike. Ashtu siç Organizata, më shumë se një shekull më parë, i përcaktoi qëllimet dhe idealet e saj dhe u përpoq t’i realizonte ato, edhe ne sot duhet të bashkohemi rreth një shtylle të quajtur interesa kombëtare dhe t’i zbatojmë ato, pavarësisht pengesave që na dalin përpara.
Liria merr kuptimin e saj të plotë kur qytetari mund të flasë lirshëm, të fitojë të ardhura me ndershmëri dhe ta planifikojë jetën i qetë. Kur ligji vlen njësoj për njeriun me ndikim dhe për njeriun e zakonshëm. Kur libreza partiake e humb fuqinë përballë dijes, punës dhe aftësisë.
Ky është shteti që kemi për detyrë ta ndërtojmë.
Dhe këtu përgjegjësia fillon nga ne, të cilëve na është besuar drejtimi i shtetit. Funksioni është i përkohshëm, ndërsa pasojat e vendimeve tona mbeten.
Të nderuar,
Shtetësia maqedonase është përgjegjësi e përbashkët e të gjithë qytetarëve të saj.
Shpesh mendoj se si do të na vlerësojnë brezat pas nesh. Çfarë do të shohin pas fotografive nga ceremonitë solemne dhe pas fjalëve të thëna në festa? A do të njohin njerëz që patën guximin të zgjidhnin problemet, t’i kundërviheshin padrejtësisë dhe ta vendosnin të mirën e përgjithshme mbi rehatinë personale?
Përgjigjen ndaj kësaj pyetjeje po e shkruajmë tani, me çdo vendim.
Paraardhësit tanë e morën përsipër përgjegjësinë në kushte kur liria dukej e largët. Ne sot kemi shtet, institucione dhe mundësinë të bëjmë shumë më tepër. Nga ne pritet që këtë mundësi ta shfrytëzojmë me ndershmëri dhe arsye.
Ky do të ishte vlerësimi më i thellë për ata që e nisën luftën.
Ëndrra e tyre sot është në duart tona. Ta mbajmë me respekt, ta vazhdojmë me punë dhe t’ua dorëzojmë fëmijëve tanë si një shtet më të fortë, më të drejtë dhe me më shumë dinjitet.
Dhe kur sonte të kthehemi në shtëpi, t’i shikojmë fëmijët tanë. Në sytë e tyre gjendet pyetja më e rëndësishme, së cilës kemi për detyrë t’i përgjigjemi: çfarë vendi do të na lini?
Përgjigjja jonë duhet të shihet në jetën që ndërtojmë. Në drejtësinë që vlen për të gjithë. Në punën nga e cila mund të jetohet me ndershmëri. Në mundësinë që çdo fëmijë të arrijë aq larg sa e çon ëndrra e tij — dhe të dëshirojë që ëndrrën e vet ta realizojë këtu, në shtëpinë e tij, në atdheun e vet.
Sepse liria që kemi trashëguar mbart përgjegjësi. Dikush para nesh besoi në këtë vend kur ai ekzistonte vetëm si ëndërr. Dikush dha më të çmuarën që kishte, që ne sot të mund ta themi lirisht atë që po themi.
Tani është radha jonë të tregojmë se sa vlen ajo sakrificë.
Është radha jonë të ndërtojmë një shtet ku njeriu do të ketë dinjitet, të rinjtë do të kenë shpresë dhe prindërit do të kenë qetësi.
Dua që një ditë fëmijët tanë të mund të thonë: „Prindërit tanë besuan. Qëndruan të palëkundur kur ishte e vështirë. Dhe na lanë një vend ku ia vlen të jetohet.“
Ky do të jetë suksesi ynë më i madh. Kjo do të jetë përgjigjja jonë para historisë.
Prandaj, të ngrihemi përballë përgjegjësisë së kohës sonë! Me gjithë forcën që kemi, me gjithë dashurinë që mbartim, ta bëjmë këtë vend të denjë për ëndrrat e fëmijëve tanë!
Kjo është shtëpia jonë. Kjo është koha jonë. Kjo është përgjegjësia jonë.
Tanët në tonën — sot dhe për të gjithë ata që vijnë pas nesh!
Qoftë i përjetshëm kujtimi për revolucionarët maqedonas.
Gëzuar 23 Tetorin — Ditën e Luftës Revolucionare Maqedonase.
Rroftë Maqedonia!
