Мицкоски на прославата „80 години Македонци во Војводина“: Народот што го чува својот јазик и своите корени, секогаш има иднина

Почитувани домаќини, почитувани претставници на Република Србија, почитувани претставници на македонските здруженија, културни дејци, духовници, професори, уметници,
драги браќа и сестри Македонци,
дами и господа,

Постојат јубилеи кои не се само потсетник на минатото, туку сведоштво за истрајноста, достоинството и духовната сила на еден народ кој успеал да ги сочува своите корени и тогаш кога животот го одвел далеку од родниот праг. Постојат јубилеи кои не се мерат само во години, туку во човечки судбини, во спомени, во премолчени жртви, во надежи, во создадени домови и во генерации луѓе кои успеале да изградат нов живот без да се откажат од сопственото име, јазик и идентитет.
 
Денес сме собрани во Нови Сад, во срцето на Војводина, за да одбележиме еден голем, значаен и длабоко емотивен јубилеј- осумдесет години од доселувањето и организираниот живот на Македонците во Војводина, Република Србија.
Осум децении исполнети со човечки приказни, со труд, со работа, со создавање, со надеж и достоинство. Осумдесет години во кои илјадници Македонци, носејќи ги во себе спомените од своите родни краишта, успеале да изградат нов живот, без притоа да го изгубат она што е највредно и што не може да се купи, ниту да се замени- своето име, својот мајчин јазик, својата песна, својата традиција и чувството на припадност кон сопствениот народ.
Кога денес зборуваме за доселувањето на Македонците во Војводина по Втората светска војна, ние не зборуваме за бројки, ниту за административни процеси и историски статистики. Зборуваме за луѓе кои тргнале кон непознатото со верба дека иднината може да биде подобра, за луѓе кои можеби немале многу материјално богатство, но поседувале нешто далеку поважно и посилно- волја, трудољубивост, карактер и длабока вера во животот и во иднината на своите семејства.
Тие генерации не дошле овде за да бидат само неми сведоци на времето, туку за да создаваат, да градат куќи и домови, да подигаат семејства, да отвораат училници, работилници, културни друштва, бизниси и нови животни хоризонти, оставајќи зад себе траги кои денес се длабоко вградени во развојот и животот на Војводина.
И токму затоа, кога денес говориме за осумдесет години Македонци во Војводина, ние говориме и за осумдесет години придонес во земјоделството, во стопанството, во науката, во културата, во образованието, во јавниот живот и во секојдневната човечка солидарност што ја граделе луѓето со својата работа, чесност и достоинство.
 
Драги браќа и сестри,

Нови Сад и Војводина отсекогаш биле простор каде различностите не биле слабост, туку богатство, простор каде народите не морале да се откажат од својот идентитет за да живеат заедно, туку напротив- преку заемна почит и разбирање создавале мозаик од култури, јазици и традиции кој денес претставува едно од најголемите богатства на овој дел од Европа.
Во таа приказна, Македонците имаат свое чесно, заслужено и достоинствено место.
Но, дозволете денес да кажеме нешто многу поважно. Идентитетот не се чува сам од себе. Јазикот не преживува сам по себе. Традицијата не се пренесува без љубов, труд и свесна посветеност. За да се сочува едно име низ осум децении, потребни се генерации луѓе кои одбиваат да заборават, потребни се мајки и татковци кои дома го зборуваат мајчиниот јазик, потребни се учители, културни работници, духовници, луѓе кои организираат фолклорни фестивали, литературни вечери, изложби, академии и училишта, но пред сѐ луѓе кои разбираат дека народ без култура е народ без меморија, а народ без меморија лесно може да ја изгуби и својата насока.

Блаже Конески еднаш запиша: „Јазикот е нашата единствена целосна татковина.“ Длабока вистина особено за заедниците кои живеат надвор од својата матична земја. Затоа што таму, далеку од родниот праг, јазикот не е само средство за комуникација, туку станува мост кон предците, станува дом, станува спомен, станува духовен простор во кој човекот повторно се пронаоѓа себеси.
Затоа денес сакам искрено да им оддадам признание на сите македонски организации, културни друштва, интелектуалци, наставници, активисти, духовници и семејства кои осум децении го чуваат македонскиот збор во Србија и Војводина, затоа што нивната работа не е само организациска активност, туку историска мисија и тивка, но голема борба за зачувување на духовниот континуитет на нашиот народ.
 
Почитувани браќа и сестри,
Македонците и Србите не ги поврзуваат само географската блискост и историјата. Нѐ поврзуваат вредности, духовност, почитта кон семејството, чувството за слобода и човечката потреба човек да остане свој, а истовремено да го почитува другиот.
 
Големиот Иво Андриќ запишал: „Мостовите се поважни од куќите.“
Ако нешто претставува жив мост меѓу нашите народи, тогаш тоа сте токму вие- Македонците во Србија. Вие сте жив доказ дека блискоста и припадноста не се создаваат со декларации и формални зборови, туку со живот, со доверба, со човечност и со меѓусебна почит што се градела низ генерации.
Затоа денес, од оваа свечена академија во Нови Сад, сакам да упатам искрена благодарност кон Република Србија, кон институциите, но и кон сите граѓани кои со децении придонесуваат македонската заедница овде да живее достоинствено, слободно и со право да го негува својот идентитет, својот јазик и својата култура.
 
Почитувани пријатели,
 
Во време на брзи промени, отворени граници, миграции, технологии и свет кој секој ден станува сѐ помал, прашањето за идентитетот станува уште поважно и уште посуштинско.
Што е она што човекот го носи со себе без разлика каде живее?
Дали домот е само географија?
Дали припадноста е само место на раѓање?
Или можеби вистинскиот дом човекот го носи во јазикот, во спомените, во културата и во приказните што му ги оставиле неговите родители и предци?
 
Горан Стефановски рече: „Човек без приказна е човек без сенка.“
А вашата приказна не е само приказна за едно доселување пред осум децении. Тоа е приказна за истрајност, за работа, за достоинство и за луѓе кои успеале да изградат нов дом, а притоа да не ја изгубат сопствената сенка, да не го изгубат јазикот, песната и меморијата за тоа кои се и од каде доаѓаат.
Балканот долго време во светот беше претставуван преку тешки етикети, како „буре барут“, како простор на вечни поделби и како простете штио ќе кажам : „див Балкан“.

Но ние што живееме овде најдобро знаеме дека Балканот е многу повеќе од тоа. Тој е простор на длабоки мемории, култури, јазици, духовност и човечки судбини, простор каде народите научиле и да страдаат, и да создаваат, и да се разделуваат, но и повторно да наоѓаат начин да живеат едни покрај други.
А Балканот памети и поинакви приказни од ова тука. На држави кои не признаваат малцинства, и во 21от век делови од народи кои се борат за човечки правдини. Таквите примери говорат за тоа дека не сите се дораснати, без оглед на епитетите, членствата во организации или големината на државите.
И можеби токму во ваквите човечки приказни се наоѓа вистинскиот одговор на сите поедноставени претстави за Балканот- не во поделбите и стереотипите, туку во луѓето кои умеат да градат мостови без да ги рушат сопствените корени и кои разбираат дека припадноста не значи исклучување на другиот, туку сигурност во сопствениот идентитет.
Историјата нѐ учи на една едноставна, но длабока вистина- народите не опстојуваат само преку институции, територии или политички системи, туку пред сѐ преку паметењето, преку јазикот, културата и вредностите што ги пренесуваат од генерација на генерација.
 
Драги пријатели,

Вашата приказна е доказ дека човек може да живее далеку од родниот крај, а срцето и понатаму да му чука во ритамот на мајчиниот јазик, дека може да создаде нов дом без да го заборави стариот и дека може да биде лојален граѓанин на државата во која живее, а истовремено достоинствен чувар на сопствениот национален и културен идентитет.
Јас ја користам оваа прилика да ви се заблагодарам.
Таа рамнотежа, таа способност да се биде свој, а притоа отворен кон другиот, претставува голема вредност и голема лекција не само за Балканот, туку и за Европа и за светот.
 
Драги браќа и сестри,

Македонија и Србија не ги поврзуваат само политички и државни односи. Нѐ поврзуваат луѓето, генерациите кои растеле во исти културни и духовни простори, песните што ги знаеме, книгите што сме ги читале и вредностите со кои сме воспитувани. Нѐ поврзува чувството за семејство, чест, човечност и достоинство, но и една длабока историска вистина- дека Балканот не напредува кога народите се оттурнуваат едни од други, тој напредува кога градат доверба, заемна почит и искрено партнерство.
 
Во време кога светот се соочува со нови поделби, нови неизвесности и нови геополитички тензии, нашите народи имаат обврска да градат мостови, а не ѕидови, да ја чуваат блискоста создадена низ генерации луѓе и да ја пренесуваат како вредност на идните генерации.
Кочо Рацин напиша: „Човекот е најсилен кога е со човекот.“
 
Во таа едноставна реченица е содржана голема животна мудрост. Ниту еден народ не станал голем преку омраза, ниту едно општество не напредувало преку поделби. Напредокот секогаш се градел преку знаење, работа, солидарност и заемна почит.

Токму затоа денес од Нови Сад испраќаме порака на заедништво, порака на почит и пријателство, порака дека иднината мора да се гради врз она што нѐ поврзува, а не врз она што нѐ разделува.
Особено сакам денес да им се обратам на младите Македонци во Србија, на младите во Нови Сад, Панчево, Јабука, Качарево, Зрењанин, Белград, Врање, Ниш, Лесковац и секаде каде што живее нашата заедница.
Вие сте генерацијата на новото време, генерацијата на технологијата, мобилноста и глобалните предизвици, но токму во такво време уште поважна станува свеста за сопствените корени. Не дозволувајте современото време да ви ја одземе меморијата и брзината на времето да ви го избрише чувството на припадност.

Бидете современи, успешни, образовани и освојувајте универзитети, компании, институции и културни сцени, но никогаш не заборавајте кој јазик ве научил на првиот збор, која песна ви ја пееле вашите родители и кои приказни ви ги раскажувале вашите баби и дедовци.
Блаже Конески нѐ предупредуваше дека „во јазикот е нашата судбина“, затоа што јазикот не е само средство за разбирање, туку паметење, култура и духовен дом што човекот го носи во себе каде и да живее.
Денес не сме овде само за да се навратиме на минатото. Ние сме овде и за да им се поклониме на генерациите кои дошле овде со вера во подобар живот, на луѓето кои со своите раце обработувале земја, граделе домови, подигнувале семејства и не дозволиле да замолкне македонската песна и да исчезне македонскиот збор.

Нека оваа академија биде поклон за нивното дело, благодарност за нивната жртва и признание за нивната љубов кон корените, но и завет до младите генерации дека припадноста не е товар, туку достоинство, дека идентитетот не е минато, туку сила за иднината и дека човек може да живее каде било во светот, а сепак гордо да го носи своето име, својот јазик и својата традиција.
 
Македонија ве чувствува како свои.
Македонија се гордее со вас.
Со вашата работа, со вашата посветеност, со вашата истрајност и со начинот на кој осум децении успевате да бидете жив мост меѓу нашите народи.
И затоа вечерва, од оваа свечена академија во Нови Сад, да испратиме порака што ќе остане многу подолго од оваа вечер и многу подолго од овој јубилеј- порака дека народот кој ги чува своите корени никогаш не се губи, дека народот кој го чува својот јазик никогаш не останува без дом и дека народот кој ја чува својата култура секогаш ќе има иднина.
Да испратиме порака дека човечката блискост е посилна од поделбите, дека културата е посилна од заборавот и дека идентитетот не се чува само со зборови, туку со живот, со љубов и со достоинствено пренесување на вредностите од генерација на генерација.
 
И каде и да живеат Македонците- во Македонија, во Србија, во Европа или каде било низ светот- тие остануваат дел од едно големо духовно, историско и културно семејство кое трае, памети и опстојува.
Нека бидат вечни споменот, делото и трудот на генерациите Македонци кои ја испишаа оваа осумдецениска приказна во Војводина.
 
Нека биде вечна блискоста меѓу нашите народи.
Нека живее заедништвото, почитта и пријателството.
И нека секоја наредна генерација Македонци во Војводина биде уште посилна, уште пообразована, уште подостоинствена и уште погорда на своите корени, затоа што народот што знае кој е, што памети и што чува, никогаш не може да биде мал.
Ви благодорам од срце.
Да сте живи и здрави.
Бог да ја благослови Србија.
Бог да ја благослови нашата Македонија.